Lần trước tôi đã có cơ hội thuận duyên để chia sẻ cho mọi người nghe về Toàn Thức Quan, bao gồm Vũ Trụ Quan, Nhân Sinh Quan và Thế Giới Quan. Sau đó chúng ta có mạn đàm chút chút về Quan (View) và Luận (Thinking) cũng như vai trò của hai thực tại này ví von như vi xử lý và bộ nhớ của máy tính. Hôm nay thì Minh xin chia sẻ nốt những khai ngộ thời gian gần đây của Minh về Luận để chuyển giao hoàn chỉnh bức tranh chung cho cả nhà luận giải.
Tương tự như Toàn Thức Quan (Holistic View) chúng ta cũng sẽ có một khái niệm đối ứng là Toàn Thức Luận (Holistic Thinking Process) được phân tách theo quan điểm của Tam Nguyên Hệ Luận (Triology). Lý do vì sao là Tam Nguyên thì Minh đã giải thích ở bài viết trước, mọi người có thể xem lại. Bài này tập trung giải thích hai chủ điểm đó là:
- Tại sao lại là Tam Nguyên?
- Tại sao lại là Nhất Nguyên trong Toàn Thức Luận?
Từ đó đi đến kết luận: Tâm Linh, Triết Học và Khoa Học tuy ba nhưng mà đều là một.
Thứ nhất, quan điểm Tam Nguyên đúng theo chiều dài của lịch sử:
- Ngày xưa khi con người chưa biết đến khoa học và triết học thì loài người cổ đại giải thích mọi sự vật hiện tượng xung quanh bằng đức tin. Tín ngưỡng thờ mặt trời là có đầu tiên và còn biểu hiện đến ngày nay qua tôn giáo của các dân tộc cổ đại như Ai Cập và người Maya, tương truyền đều là hậu duệ của dân Atlantis.
- Sau này khi trí tuệ loài người phát triển hơn thì xuất hiện niềm tin tư duy có thể giúp con người đi đến gốc rễ của mọi vấn đề và từ đó ra đời triết học, tiêu biểu và được biết đến nhiều nhất ở phương Tây là bộ ba Socrates – Plato – Aristotle. Giai đoạn này có sự chuyển giao rõ ràng từ tâm linh sang triết học rồi khoa học của ba thầy trò này mà Minh xin kiến giải ở đoạn dưới. Aristotle cũng có thể được xem là một trong những người khởi phát phong trào khoa học phương Tây, khi bản thân ông là một triết gia đồng thời là một nhà khoa học.
- Hiện nay khi khoa học đã phát triển và tạm gọi là đạt được một vài thành tựu, thì tư duy của con người phần đông là theo khoa học. Thường chỉ khi nào khoa học đi vào ngõ cụt thì lúc đó con người hiện đại ngày nay mới quay qua những phương thức tư duy khác.
Vậy theo chiều dài lịch sử và tư duy Tam Nguyên bao gồm Thông Tin – Năng Lượng – Vật Chất, Minh giả định con người chúng ta từ đó cũng có 3 Hệ Thức Luận cơ bản tương ứng bao gồm: Tâm Linh, Triết Học và Khoa Học.
Tiếp theo ta cùng phân tích tại sao 3 Hệ Thức Luận này lại tuy ba mà một bằng việc chọn ra 3 đại diện tiêu biểu của ba trường phái, để thấy được tính giao thoa của những khái niệm này:
1. Trường phái tâm linh: Đại diện cho cái TIN của con người
- Đức Chúa Jesus: Nhiều nguồn tài liệu nói về quãng đời biến mất của Ngài từ năm 12 đến 30 tuổi là quá trình tu học. Tuy thế, nếu chỉ xét theo Kinh Thánh thì những lời giảng dạy của Ngài tập trung nhiều vào đức tin với câu nói, “Phúc cho ai không thấy mà tin” (Ga 20, 19-31). Có thể nói, Ngài là một nhà lãnh đạo tâm linh thuần tin.
- Đức Phật Thích Ca: Mặc dù giáo pháp của Đức Phật chủ yếu dạy về diệt khổ và giác ngộ, nhưng những kiến giải của Đức Phật về nhân loại và thế giới rất sâu sắc, cụ thể như những trích dẫn trong bộ Kinh Hoa Nghiêm. Các triết gia đương đại cũng xem Đức Phật như một triết gia lỗi lạc và nghiên cứu những tư tưởng của Đạo Phật về vũ trụ, tư duy và vật chất. Có thể nói, Đức Phật là một nhà lãnh đạo tâm linh đồng thời là một triết gia.
- Lão Tử: Sáng lập của Đạo Giáo Phương Đông, một nhà tâm linh huyền học và cũng rất khoa học. Những luận lý của Đạo Giáo ngày nay được ứng dụng vào trong khoa học, ví dụ như thuyết âm dương, ngũ hành trong y khoa. Tiêu biểu nhất trong quá trình phân tích tính rối rắm lượng tử, các khoa học vô tình đã xác nhận lại nguyên lý trong âm có dương, trong dương có âm mà Đạo Giáo đã có nói nhiều ngàn năm về trước. Tuy không phải người trực tiếp nói ra, nhưng Lão Tử cũng có thể được xem là một nhà lãnh đạo tâm linh mang tinh thần khoa học.
2. Trường phái triết học: Đại diện cho cái TƯ DUY của con người
- Socrates: Được xem là nhà sáng lập của trường phái triết học phương Tây, nhưng các chứng cứ ghi chép vẫn không thể khẳng định sự tồn tại của Socrates vì như các bậc thầy tâm linh phương Đông, ông chỉ nói chứ không hề ghi chép gì. Toàn bộ những gì chúng ta biết về Socrates đều là qua những ghi chép của học trò ông là chính Plato và Xenophon. Có thể nói, Socrates là một triết gia mang hơi hướng tâm linh huyền học vì bậc giác ngộ thì lại bỏ thân và không nói gì.
- Plato: Được xem là học trò kế tục của Socrates, sáng lập của triết viện tại Hy Lạp cổ và người rao giảng khuếch trương chủ nghĩa triết học phương Tây. Có thể nói, Plato là một triết gia thuần thành.
- Aristotle: Khác với những người thầy của mình, Aristotle là một người rất đa tài và đa nghi, khi ngoài triết học ông còn tham gia và thành công ở nhiều lãnh vực khác từ đó dẫn đến thành công cho tên tuổi của ông như một nhà khoa học thực nghiệm. Có thể nói, Aristotle là một triết gia đồng thời là một khoa học gia.
3. Trường phái khoa học: Đại diện cho cái THẤU HIỂU của con người
- Isaac Newton: Một khoa học gia vĩ đại thế kỷ 17. Một điểm mà có thể nhiều người không biết đó là Isaac Newton là một tín đồ Cơ Đốc thuần thành qua các tác phẩm diễn dịch Kinh Thánh và quan niệm nổi tiếng của ông là: “Tôi làm tất cả những việc này là để chứng minh sự tồn tại của Chúa.” Có thể nói, Isaac Newton là một nhà khoa học nhưng thuần tin, là điểm giao thoa của khoa học và tâm linh tôn giáo.
- Albert Einstein: Không có gì nhiều cần nói về nhà khoa học vĩ đại này. Quan điểm về tôn giáo của Albert Einstein được liệt vào trường phái không biết (Agnosticism) tức là ông không khẳng định hay phủ định sự tồn tại của Chúa mà chỉ nhận định là điều đó vượt quá khả năng hiểu biết của con người. Albert Einstein cũng nhận xét nếu có một tôn giáo nào có thể đại diện được cho khoa học đương đại thì đó hẳn phải là Phật Giáo vì những tư tưởng triết học của nó về thế giới. Có thể nói, Albert Einstein là một nhà khoa học có xu hướng triết học.
- Stephen Hawking: Cũng không có gì cần phải quảng bá về thành tựu của khoa học gia đương đại này. Điểm duy nhất cần nêu ra thêm ở đây là quan điểm của Stephen Hawking về sự tồn tại của Chúa khi ông hoàn toàn không tin, và khẳng định sự tồn tại của khoa học là để con người không còn phải phụ thuộc vào Chúa Trời, dù rằng niềm tin này có chút lung lay vào những giai đoạn cuối đời của ông. Có thể nói, Stephen Hawking là một nhà khoa học thuần chất.
Vậy, qua ví dụ của 9 nhân vật lịch sử nêu trên, chúng ta có thể kết luận là trong bất cứ góc nhìn nào dù là Tâm Linh, Triết Học, Khoa Học, các góc nhìn này đều có sự giao thoa với hai góc nhìn còn lại. Từ đó, ta có thể kết luận là việc khai mở Toàn Thức Luận không có gì phức tạp tức việc mở rộng hiểu biết của ta về cả ba lãnh vực.
Am hiểu về cả ba lĩnh vực này sẽ cho chúng ta những kiến giải mới về cùng những sự vật sự việc, hiện tượng trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Không có gì là đúng hay sai hoàn toàn, chỉ là khi chúng ta có nhiều góc nhìn để tham chiếu thì con đường đi đến giải pháp sẽ ngắn lại.
Ngày xưa tôi là một con người thuần khoa học, nhưng những năm gần đây Minh bắt đầu khai mở tâm linh, tìm đọc sách vở về tôn giáo và triết học để làm giàu hơn Toàn Thức Quan và Toàn Thức Luận của chính mình. Từ đó, tự nhiên bản thân cũng tự thấy mình đủ đầy hơn trước, cơ bản là từ bên trong và cuộc đời cũng bắt đầu mở ra nhiều cơ hội mới.


